Γνωριμία με το συνθέτη Παναγιώτη Αποστόλου


Με αφορμή την έκδοση του βιβλίου " Παραδοσιακά τραγούδια για δίφωνη σχολική χορωδία" από τις Εκδόσεις μας, σχηματίστηκε μια συνέντευξη όπου οι απαντήσεις του κ. Αποστόλου πιστεύω εκφράζουν τις σκέψεις και πολλές φορές τον προβληματισμό της πλειοψηφίας όσων ασχολούμαστε με το αντικείμενο της διδασκαλίας της μουσικής, αλλά και της σύνθεσης.


Οι επαγγελματική πορεία του Παναγιώτη Αποστόλου παρουσιάζει εξαιρετικό ενδιαφέρον, ενώ οι εμπειρίες του στο χώρο μας δίνουν τροφή για σκέψη.


Σε ποια ηλικία ξεκινήσατε μουσική; Πότε αποφασίσατε να ασχοληθείτε επαγγελματικά;


Ξεκίνησα μουσική σε ηλικία 7 ετών. Στα λυκειακά μου χρόνια συνειδητοποίησα ότι η προοπτική να δραστηριοποιηθώ επαγγελματικά στο συγκεκριμένο χώρο με ενδιέφερε ουσιαστικά.


Ποιοι είναι οι κυριότεροι σταθμοί στη μέχρι τώρα πορεία σας;


Οι σπουδές μου στο Τμήμα Μουσικών Σπουδών του ΑΠΘ, οι σπουδές μου στη Σχολή Σύνθεσης του Κρατικού Ωδείου Θεσσαλονίκης, καθώς και η μαθητεία μου σε έναν σπουδαίο δάσκαλο και άνθρωπο, τον Δημήτρη Αλεξιάδη.


Ποιες είναι οι ιδιαιτερότητες της σχολικής χορωδίας στον τρόπο φωνητικής εκπαίδευσης των μαθητών;


Η χορωδία συνιστά ιδανικό μέσο φωνητικής εκπαίδευσης και όχι μόνο. Στο σχολικό περιβάλλον, ιδιαίτερα στη γενική παιδεία, η χορωδία συχνά αποτελεί ανομοιογενές σώμα ως προς τις δυνατότητες, τις ιδιαίτερες μουσικές προτιμήσεις και το γενικότερο υπόβαθρο των μελών της. Τα παραπάνω δημιουργούν συνθήκες ιδιαίτερης πρόκλησης για τον διδάσκοντα, προσπαθώντας να ισορροπήσει και να βρει ή να διαμορφώσει κοινούς τόπους για τα μέλη του συνόλου.




Τι τραγούδια προτιμάνε τα παιδιά τη σημερινή εποχή;


Έχω την αίσθηση ότι η μεγάλη πλειοψηφία γοητεύεται, σχεδόν αποκλειστικά, από προβεβλημένα και συχνά αμφιλεγόμενα πρότυπα, τα οποία, πολλές φορές, προσεγγίζουν την ουσία της Τέχνης τελείως επιδερμικά.


Πόσο ωφέλιμο πιστεύετε ότι είναι για την καλλιέργεια των παιδιών η συμμετοχή τους σε φωνητικά και ορχηστρικά σύνολα;


Απολύτως ωφέλιμο, θα τολμούσα να πω απαραίτητο. Θεωρώ ότι η καλλιτεχνική έκφραση, όχι αναγκαστικά μόνο μέσω της μουσικής, είναι ζωτικής σημασίας για ένα παιδί ή έναν έφηβο. Μέσα σε ένα μουσικό σύνολο μπορεί κανείς να βρει, ή ακόμα και να συν-δημιουργήσει, έναν υπέροχο κόσμο, να αποκτήσει καλλιτεχνική οντότητα, ευγενείς στόχους και σκοπούς, να ονειρεύεται και, κυρίως, να εξελίσσεται διαρκώς σε μια καλύτερη εκδοχή του εαυτού του.


Έχετε συμμετάσχει σε φεστιβάλ και διαγωνισμούς με μαθητικές χορωδίες και ορχηστρικά σύνολα σε Ελλάδα και εξωτερικό. Ποιες στιγμές πιστεύετε θα σας μείνουν αξέχαστες;


Είχα τη χαρά να καθοδηγήσω αρκετά μαθητικά μουσικά σύνολα σε πάρα πολλές συναυλίες, φεστιβάλ και διαγωνισμούς σε Ελλάδα και εξωτερικό. Θα μπορούσα να ξεχωρίσω, για διάφορους λόγους, τη συναυλία στο ελληνικό σχολείο του Λονδίνου, τις εμφανίσεις στο Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης, τη συναυλία στην Αίθουσα Εκδηλώσεων της Φιλαρμονικής Εταιρείας Κέρκυρας, τη συμμετοχή και το βραβείο στο διεθνή διαγωνισμό “Luigi Denza” στην Ιταλία, καθώς και τα βραβεία σε διαγωνισμούς της Ένωσης Ελλήνων Λογοτεχνών. Πιο πολύ, όμως, αλησμόνητο μου μένει το βλέμμα κάποιων παιδιών στις πρόβες και η λαχτάρα τους απλώς και μόνο να τραγουδήσουν ή να παίξουν. Με ένα ασυγκράτητο πάθος και μια πρωτόγνωρη ένταση βιώνουν μοναδικά τις στιγμές αυτές, καθώς ανακαλύπτουν και «χάνονται» σε βαθύτερες πτυχές της μουσικής και της Τέχνης γενικότερα.




Έχετε εργαστεί, μεταξύ άλλων, σε δημοτικά, γυμνάσια γενικής παιδείας και μουσικά σχολεία. Υπάρχουν διαφορές στην αντιμετώπιση της σχολικής χορωδίας στα γενικά σχολεία σε σχέση με τα μουσικά; Πως ανταποκρίνονται τα παιδιά στα γενικά σχολεία και πως στα μουσικά;


Οι διαφορές είναι τεράστιες και αναμενόμενες, αν αναλογιστεί κανείς το πρόγραμμα σπουδών που υλοποιείται σε κάθε περίπτωση. Ενδεικτικά θα αναφέρω ότι το μάθημα της μουσικής σε ένα γυμνάσιο γενικής παιδείας είναι μία (1) ώρα την εβδομάδα και προαιρετικά δύο (2) ώρες χορωδία. Δίωρο χορωδίας στα δημοτικά δεν προβλέπεται! Επίσης, η μουσική έχει εξοστρακιστεί από τα γενικά λύκεια όπου μέχρι πρόσφατα, με ουσιαστική και διαχρονική ευθύνη της πολιτείας, φυτοζωούσε. Από την άλλη μεριά, στα μουσικά σχολεία, όπου ο μαθητής εισάγεται με εξετάσεις, τα μαθήματα μουσικής παιδείας είναι 10-14 ώρες εβδομαδιαίως αναλόγως την τάξη σε γυμνάσιο και λύκειο. Άρα μιλάμε για δύο τελείως διαφορετικές ταχύτητες με ό,τι αυτό συνεπάγεται. Με αφορμή τη σύγκριση των δύο αυτών τύπων σχολείου στο ζήτημα της χορωδίας, θα ήθελα να αναφερθώ και σε κάτι ακόμα, πολύ σημαντικότερο. Ζούμε μια παρατεταμένη περίοδο όπου φαινόμενα παραβατικής συμπεριφοράς, εκφοβισμού και βίας μεταξύ νεαρών μαθητών και μαθητριών πληθαίνουν ανησυχητικά σε σχολεία γενικής παιδείας αλλά και αλλού. Την ίδια στιγμή ανάλογα φαινόμενα σε μουσικά σχολεία είναι μηδενικά ή τείνουν να είναι. Φυσικά το θέμα είναι πολυσύνθετο, αλλά κανείς δεν μπορεί να αγνοήσει ότι η ευεργετική παρουσία της μουσικής - και της Τέχνης γενικότερα - στην ψυχοσύνθεση ατόμων και σχολικών κοινοτήτων, διαμορφώνει ουσιαστικές συνθήκες μάθησης σε ένα περιβάλλον ηρεμίας, αλληλοσεβασμού και αλληλεγγύης. Σχετικά με το δεύτερο σκέλος της ερώτησής σας, θεωρώ ότι εφόσον ο δάσκαλος δείξει ή προτείνει κάτι αξιόλογο, με την κατάλληλη προσέγγιση και λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαιτερότητες που αναδύονται κάθε φορά, η ανταπόκριση, τις περισσότερες φορές, είναι θετική από τους μαθητές σε κάθε περίπτωση.




Έχετε διδάξει επίσης σε Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας Δικαστικών Φυλακών. Μπορείτε να μας πείτε δύο λόγια για αυτή την εμπειρία;


Ήταν πολύ ενδιαφέρουσα και διδακτική εμπειρία. Διαπίστωσα, συγκλονισμένος κάποια στιγμή, ότι οι καλύτεροι, οι πιο ορεξάτοι και πιο συνεργάσιμοι μαθητές μου, ήταν συνάνθρωποί μας που είχαν καταδικαστεί για βαρύτατα αδικήματα, που ποτέ δεν θα φανταζόμουν. Η αναγκαιότητα της μουσικής - και της Τέχνης γενικότερα – στην καθημερινότητά μας, καθώς και η δύναμή της να μας μεταμορφώνει σε μια καλύτερη εκδοχή του εαυτού μας, όπως ανέφερα και πρωτύτερα, σε μια τέτοια περίπτωση επιβεβαιώνονται εκκωφαντικά.


Πείτε μας δύο λόγια για την προώθηση έργων Ελλήνων συνθετών στην οποία δραστηριοποιείστε.


Υπάρχουν πολλοί Έλληνες συνθέτες, σύγχρονοι και προγενέστεροι, με σημαντική εργογραφία που σε μεγάλο βαθμό παραμένει άγνωστη. Με ενδιαφέρει πάρα πολύ να τη γνωρίσω, να τη μελετήσω και να την κάνω γνωστή και σε άλλους. Τελευταία ασχολήθηκα εντατικά με τις συμφωνίες τριών σπουδαίων σύγχρονων Ελλήνων μουσουργών και συγκεκριμένα των Δημήτρη Θέμελη, Άλκη Παναγιωτόπουλο και Φίλιππου Τσαλαχούρη. Μάλιστα, τις συμφωνίες των δύο πρώτων είχα τη χαρά να τις παρουσιάσω σε ισάριθμα μουσικολογικά συνέδρια.


Έχετε συνθέσει περί τα 80 έργα για διάφορους μουσικούς σχηματισμούς, (μουσική δωματίου, χορωδιακά, ορχηστρικά κλπ.) Επίσης έργα σας έχουν διακριθεί σε Ελλάδα και εξωτερικό. Τι ευκαιρίες έχει ένας συνθέτης να αναδειχθεί στην Ελλάδα; Πόσο δύσκολο είναι να δικτυωθεί;


Δεν θεωρώ ότι υπάρχουν σοβαρές ευκαιρίες ανάδειξης. Έχω την αίσθηση ότι και στο εξωτερικό τα πράγματα είναι δύσκολα, αλλά στην Ελλάδα η κατάσταση είναι τουλάχιστον αποκαρδιωτική. Το παρήγορο είναι ότι υπάρχουν κάποιες ελάχιστες εξαιρέσεις, οι οποίες, όμως, απλώς επιβεβαιώνουν τον κανόνα. Φυσικά αυτό είναι το αναπόφευκτο αποτέλεσμα μιας διαχρονικής αδιαφορίας και απαξίωσης της μουσικής (ειδικά της λόγιας), των Τεχνών και του Πολιτισμού, γενικότερα, από την επίσημη πολιτεία. Το να δικτυωθείς με «ομοιοπαθούντες» είναι εφικτό. Και κάπου εκεί, συνήθως, τελειώνει ο δρόμος. Ακόμα και η διάκριση σε κάποιο διαγωνισμό σύνθεσης, ιδιαίτερα σε διεθνές επίπεδο, μπορεί να είναι κάτι που προφανώς σε χαροποιεί, αλλά συνήθως δεν σου εξασφαλίζει κάποια σχετική, έστω και μικρή, συνέχεια.

Στο κανάλι μου στο youtube μπορείτε να δείτε και να ακούσετε μουσική μου:

https://www.youtube.com/channel/UC0O68mDyOUhQV-txRwgBq7A




Ποια είναι τα σχέδιά σας για την ερχόμενη χρονιά;

Υπάρχουν διάφορες σκέψεις και ιδέες, οι οποίες, ωστόσο, δεν έχουν πάρει, ακόμη, την τελική τους μορφή. Σίγουρα επιθυμώ να συνεχίσω να συνδυάζω τη σύνθεση, τη διδασκαλία και τη μελέτη.




441 views0 comments